Με την ευκαιρία της επετείου της 19ης Απριλίου, ημέρας κατά την οποία ο Φιλέλληνας Τζορτζ Γκόρντον Λόρδος Μπάιρον πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824, καθιστώντας την ημερομηνία εορτασμό του μαχητικού φιλελληνισμού, ο Μάρκο Γκάλντι, πρόεδρος της Ιταλικής Φιλελληνικής Εταιρείας και υποστηρικτής του Δικτύου Ιταλικών Φιλελληνικών Συλλόγων, έγραψε ένα κείμενο που κοινοποιήθηκε και υπογράφηκε από τους προέδρους των συλλόγων που ανήκουν στο Δίκτυο, και το οποίο αναπαράγεται παρακάτω:
Επιστολή προς τους Φιλέλληνες της Ιταλίας για την Ημέρα που η Ελλάδα τιμά τον μαχητικό Φιλελληνισμό
19 Απριλίου 2026
Στις 19 Απριλίου 1824, ο Λόρδος Βύρων πέθανε στο Μεσολόγγι, έχοντας έρθει να υποστηρίξει τον ελληνικό λαό που αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του από την τουρκική καταπίεση. Η Ελεύθερη Ελλάδα έκτοτε γιορτάζει τον μαχητικό φιλελληνισμό κάθε χρόνο την ημερομηνία αυτή.
Πριν από επτά χρόνια, στις 19 Απριλίου 2019, σε μια δημόσια παρέμβασή του, ο Πρόεδρος της Ιταλικής Φιλελληνικής Εταιρείας (Società Filellenica Italiana), αξιολογώντας τα αποτελέσματα της τελευταίας περιόδου, επεσήμανε: "Αν κάτι έλειψε ως αποτέλεσμα την τριετία που πέρασε, αυτό ήταν η ευρύτερη συμμετοχή ενός μεγαλύτερου φιλελληνικού κινήματος: όλοι μας αντιλαμβανόμαστε γύρω από την Ελλάδα, την εξαιρετική ιστορία της, τη σκέψη των φιλοσόφων της, το βάθος των ποιητών της, μια διάχυτη προσοχή, ένα είδος ευλάβειας, κυρίως από τις γυναίκες και τους άνδρες του πνεύματος. Κι όμως, από ένα τόσο πλούσιο humus (γόνιμο έδαφος), δυσκολεύεται να βλαστήσει το κλωνάρι του μάχιμου φιλελληνισμού". Και κατέληγε: "Θα πρέπει να προβληματιστούμε στο άμεσο μέλλον για τα αίτια αυτού του φαινομένου. Και θα το κάνουμε, όπως πάντα, συνομιλώντας με την ελληνική διασπορά, η οποία υπήρξε και είναι η ζωτική δύναμη του φιλελληνισμού όλων των εποχών".
Το έργο, λοιπόν, αυτών των τελευταίων ετών και οι σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ μας σε ολόκληρη την Ιταλία, μας επιτρέπουν σήμερα να διαπιστώσουμε πώς εξελίσσεται η συνείδηση της συμμετοχής σε ένα ενιαίο κίνημα και πώς ο ιταλικός φιλελληνισμός, παρά τις πολλές δυσκολίες, είναι πιο ζωντανός και δραστήριος από ποτέ.
Στην επιστολή της 19ης Φεβρουαρίου 2025, υπό την ιδιότητα των υπευθύνων διαφόρων ιταλικών φιλελληνικών συλλόγων, συμβάλαμε ήδη από κοινού, δίνοντας ο καθένας τον δικό του ορισμό για τον φιλελληνισμό. Σήμερα, με αυτό το κοινό σημείωμα, σκοπεύουμε, για άλλη μια φορά μαζί, να κάνουμε έναν απολογισμό των όσων συνέβησαν και να τον μοιραστούμε με τα μέλη και τους φίλους μας.
Τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης μνήμης για τον μάρτυρα του Φιλελληνισμού, Σαντόρε ντι Σανταρόζα, που διοργανώθηκε στο Τορίνο από τον Σύλλογο "Piemonte-Grecia Santorre di Santarosa", έκανε την πρώτη του δημόσια εμφάνιση το σύμβολο του "Ιταλικού Φιλελληνικού Δικτύου" (Rete Filellenica Italiana). Ένα "ελληνικό νήμα" που διατρέχει την Ιταλία: αυτό αναγράφει η γαλάζια επιγραφή που περιβάλλει το λογότυπο που πρότεινε η Εμανουέλα Καπούρσο και εγκρίθηκε με ενθουσιασμό από όλους μας. Επτά σύλλογοι, με έδρες σε διάφορες περιφέρειες της χώρας αλλά και στην Ελλάδα ("Borgo dei Greci" στην Τοσκάνη, "Dopolavoro Filellenico" στην Πούλια, "Filellenia" στη Σικελία, "Piemonte-Grecia" στο Τορίνο, "Società Filellenica Italiana" στην Καμπανία, "Società Filellenica Lombarda" στη Λομβαρδία, "Amici di Leros"), αποφάσισαν να συνομιλήσουν, να συντονίσουν τις προσπάθειές τους και να αναλάβουν κοινές πρωτοβουλίες. Έτσι, σήμερα, παίρνει σάρκα και οστά η ιδέα ενός ενιαίου φιλελληνικού κινήματος που δραστηριοποιείται σε ολόκληρη την Ιταλία.
Όμως, το 2025 δεν ήταν μόνο το έτος γέννησης του Ιταλικού Φιλελληνικού Δικτύου. Το φθινόπωρο, μάλιστα, έφτασε η εξαιρετική είδηση της αναγνώρισης από την UNESCO της 9ης Φεβρουαρίου ως «Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας»: ένα εγχείρημα που γεννήθηκε το 2014 ακριβώς εδώ στην Ιταλία, από το πάθος του Καθηγητή Ιωάννη Κορίνθιου, τότε προέδρου της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων στην Ιταλία, και το οποίο υποστηρίχθηκε από την αρχή από τα ιταλικά κλασικά λύκεια και το φιλελληνικό κίνημα. Αυτό αποτελεί πηγή υπερηφάνειας για όλους μας, αλλά και έναν λόγο επιπλέον ευθύνης, που μας ωθεί κάθε χρόνο να στοχαζόμαστε πάνω στη ζωντάνια αυτής της γλώσσας, στην εξαιρετική της ικανότητα να παράγει σύνθετη σκέψη, και πάνω σε εκείνο το «ελληνικό νήμα» που διαπερνά, αυτή τη φορά, ολόκληρο τον δυτικό πολιτισμό και μας καθιστά φορείς αξιών μοναδικών και πολύτιμων για την ανθρωπότητα.
Και ενώ συνεχίζονται με θέρμη οι πρωτοβουλίες που υλοποιούνται από τους επιμέρους Συλλόγους που απαρτίζουν το δίκτυο (ενδεικτικά αναφέρουμε την έκθεση "Η Ελλάδα εκτός Ελλάδας" που διοργανώθηκε στο Τορίνο, το "Η Τάραντο καλεί τη Σπάρτη" στην Πούλια, το "Φιλελληνικό Φεστιβάλ" στη Νάπολη, την έκδοση και τις πολλαπλές παρουσιάσεις ενός τόμου για την "Ελληνική Λιβόρνο" στην Τοσκάνη, πολιτιστικές συναντήσεις στη Μόντσα, στον Πλάτανο της Λέρου, στην Κατάνια κ.λπ.), αρχίζουν να προτείνονται και να πραγματοποιούνται κοινές δράσεις. Τέτοιες είναι το Cineforum που επιμελείται ο Giancarlo Antonucci και είναι προσβάσιμο διαδικτυακά από όλα τα μέλη μας, ή τα μαθήματα ελληνικών που προσφέρονται δωρεάν σε όλους τους συνεργαζόμενους με εμάς, χάρη στην παρέμβαση της εξαιρετικής Πρέσβειρας της Ελλάδας στη Ρώμη, Σ.Ε. Ελένης Σουρανή.
Μεταξύ αυτών των κοινών πρωτοβουλιών, με χαρά ανακοινώνουμε, κατά την ημέρα του Μάχιμου Φιλελληνισμού, ότι στη Φλωρεντία, στις 6 και 7 Νοεμβρίου 2026, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη έκδοση των "Ελληνικών Ημερών" (Giornate Elleniche) υπό την επιμέλεια του Ιταλικού Φιλελληνικού Δικτύου, με θέμα "Οι Βυζαντινοί λόγιοι και η Ιταλική Αναγέννηση". Την επόμενη ημέρα, Κυριακή 8 Νοεμβρίου, έχει προγραμματιστεί επίσκεψη στο ελληνικό νεκροταφείο και στο ιστορικό κέντρο του Λιβόρνο. Θα είναι μια επιπλέον ευκαιρία για να στοχαστούμε πάνω στην εξαιρετική συνεισφορά της Ελλάδας στον πολιτισμό μας, αλλά και μια αφορμή να συναντηθούμε και να σχεδιάσουμε μαζί το μέλλον.
Είναι, λοιπόν, με τη συνείδηση της διαδρομής που έχουμε διανύσει, αλλά και με την ευθύνη να τη συνεχίσουμε, που χαιρετίζουμε —την ημέρα που τιμάται το μαρτύριο των Φιλελλήνων που έπεσαν για την ελευθερία της Ελλάδας— τις γυναίκες και τους άνδρες του πνεύματος της χώρας μας, προσκαλώντας όλες και όλους να προσχωρήσουν στους συλλόγους μας και να μοιραστούν τις αξίες του πολιτισμού και της ειρήνης τις οποίες πρεσβεύει ο Φιλελληνισμός.
“Dopolavoro Filellenico” “Filellenia” "Borgo dei Greci"
Giancarlo Antonucci Carmelo Siciliano Umberto Cini
"Piemonte Grecia Santorre di Santarosa” “Società Filellenica Italiana”
Alexis Tsoukiàs Marco Galdi
“Società Filellenica Lombarda” “Amici di Leros”
Theodora Konstantopoulou Enzo Bonanno